Trong nhiều năm, nông sản Việt Nam vẫn vận hành theo một logic quen thuộc: sản xuất phân tán, giao dịch dựa nhiều vào niềm tin, giấy tờ đi sau thực tế mua bán. Mô hình này có thể linh hoạt, nhưng lại trở nên mong manh khi khung pháp lý thay đổi và yêu cầu minh bạch ngày càng cao. Freso xuất hiện đúng vào thời điểm những “vùng xám” ấy không còn dễ chấp nhận.
Sàn thương mại điện tử nông sản B2B do Tổng Công ty Dịch vụ số Viettel (VDS) phát triển được định vị như một nền tảng giao dịch chính quy cho ngành F&B. Không hướng đến người tiêu dùng cuối, Freso tập trung phục vụ nhà hàng, quán ăn, quán cà phê và các chuỗi dịch vụ ăn uống – nhóm đang chịu áp lực lớn nhất từ quy định hóa đơn điện tử và truy xuất nguồn gốc.
Nghị định 70/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ giữa năm 2025, buộc các cơ sở F&B phải sử dụng hóa đơn điện tử kết nối trực tiếp với cơ quan thuế. Điều này khiến một thực tế lâu nay bị “ngó lơ” trở thành vấn đề sống còn: nếu đầu vào không minh bạch, toàn bộ hệ thống vận hành phía sau sẽ tiềm ẩn rủi ro pháp lý.
Freso được Viettel giới thiệu như một lời giải mang tính hạ tầng. Trên nền tảng này, hơn 100 nhà cung cấp với trên 10.000 mặt hàng được quản lý tập trung. Mỗi giao dịch đều đi kèm hóa đơn VAT, dữ liệu nguồn gốc và lịch sử mua bán, thay vì phụ thuộc vào thỏa thuận miệng hay chứng từ rời rạc như trước.
Việc triển khai trước tại Hà Nội và TP.HCM không phải lựa chọn ngẫu nhiên. Hai thị trường này chiếm phần lớn trong tổng số hơn 323.000 cơ sở F&B trên cả nước, đồng thời cũng là nơi chịu tác động rõ nhất từ các yêu cầu quản lý mới. Theo VDS, đây là cách để thị trường “làm quen” dần với mô hình giao dịch nông sản số hóa, thay vì mở rộng ồ ạt.
So với những nỗ lực trước đây trong mảng TMĐT nông sản, hướng đi của Freso có sự khác biệt đáng kể. Trong khi nhiều nền tảng như Sendo từng thử sức với bán lẻ nông sản cho người tiêu dùng, Viettel chọn đi thẳng vào phân khúc B2B – nơi giá trị giao dịch lớn hơn, yêu cầu khắt khe hơn và cũng khó làm hơn.
Lợi thế của Viettel nằm ở hệ sinh thái sẵn có. Với Viettel Money đạt quy mô hàng chục triệu người dùng, tập đoàn này không chỉ bán nền tảng giao dịch, mà còn có khả năng kiểm soát dòng tiền, dữ liệu và chuẩn hóa quy trình thanh toán. Đây là điều mà không nhiều doanh nghiệp TMĐT nông sản tại Việt Nam làm được một cách bài bản.
Ở góc nhìn rộng hơn, Freso phản ánh cách Viettel tiếp cận chuyển đổi số: không bắt đầu từ bề nổi tiêu dùng, mà đi từ những “nút thắt” ít hào nhoáng nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến vận hành nền kinh tế. Nếu thành công, sàn TMĐT này có thể không chỉ giúp nhà hàng mua rau dễ hơn, mà còn góp phần định hình lại cách nông sản Việt Nam được giao dịch trong kỷ nguyên số.
