Thị trường lao động Việt Nam đang thay đổi nhanh hơn chúng ta nghĩ. Và nếu nhìn qua lăng kính dữ liệu từ LinkedIn, sự chuyển dịch này không chỉ là cảm nhận mà đã được “định lượng” khá rõ ràng.
Tính đến đầu năm 2025, nền tảng này có khoảng 8,9 triệu người dùng tại Việt Nam, tăng gần 19% chỉ trong một năm. Đó không chỉ là con số tăng trưởng của một mạng xã hội, mà còn phản ánh mức độ “chính quy hóa” của lực lượng lao động, đặc biệt trong các ngành như công nghệ, kinh doanh và marketing.
Một nghiên cứu từ Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright đã phân tích hơn 600.000 hồ sơ và đưa ra một góc nhìn đáng chú ý: đây là dữ liệu từ phía người lao động, không phải từ nhà tuyển dụng như phần lớn các báo cáo trước đó.
Công nghệ tăng tốc, ngành truyền thống hụt hơi
Nếu quay lại năm 1986, chỉ khoảng 5% sinh viên chọn ngành liên quan đến lập trình và công nghệ. Đến năm 2025, con số này đã tăng lên 15%, tức gấp nhiều lần trong vòng 40 năm.
Điều đáng nói là cú bứt tốc mạnh nhất lại diễn ra sau năm 2010, trùng với thời điểm Việt Nam bước vào làn sóng startup và chuyển đổi số. Công nghệ không còn là ngành “kỹ thuật thuần túy”, mà trở thành nền tảng của gần như mọi lĩnh vực.
Marketing cũng đi theo quỹ đạo tương tự. Tỷ lệ người gia nhập ngành này tăng từ 4% lên 8,5%, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn của doanh nghiệp trong việc tiếp cận khách hàng số.
Ngược lại, các ngành như pháp luật và kế toán bắt đầu giảm tốc rõ rệt sau năm 2015. Đây không phải dấu hiệu “biến mất”, mà là dấu hiệu của áp lực chuyển đổi. Những công việc mang tính lặp lại, quy trình rõ ràng đang dần bị công nghệ thay thế hoặc tối ưu.
Bản chất của sự dịch chuyển: Doanh nghiệp dẫn dắt, người lao động chạy theo
Một điểm thú vị từ dữ liệu là xu hướng nghề nghiệp không tự nhiên xuất hiện. Nó bị “kéo” bởi nhu cầu tuyển dụng từ doanh nghiệp.
Khi doanh nghiệp cần nhiều nhân sự công nghệ hoặc marketing, người lao động sẽ dịch chuyển theo. Điều này tạo ra một vòng lặp: nhu cầu → đào tạo → gia nhập thị trường → tiếp tục tăng nhu cầu.
Các chuyên gia nhân sự cũng chỉ ra rằng trong vài năm gần đây, kỹ năng số luôn nằm trong nhóm yêu cầu hàng đầu. Điều này lý giải vì sao các ngành gắn với công nghệ lại có sức hút mạnh với thế hệ trẻ, đặc biệt là Gen Z.
Những người lớn lên trong môi trường số không chỉ quen với công nghệ, mà còn xem đó là “ngôn ngữ mặc định” của công việc.
Không có một “mùa tuyển dụng” chung cho tất cả
Một quan niệm khá phổ biến là thị trường tuyển dụng sôi động nhất sau Tết. Nhưng dữ liệu từ LinkedIn cho thấy điều này không hoàn toàn đúng.
Mỗi ngành có một “nhịp” riêng. Bán lẻ thường tuyển mạnh từ đầu năm và đạt đỉnh vào tháng 4. Công nghệ lại có xu hướng tuyển cao vào giữa năm, đặc biệt tháng 6. Ngành giáo dục thì tập trung vào tháng 8–9, đúng chu kỳ năm học.
Điều này cho thấy thị trường lao động vận hành theo logic rất cụ thể, gắn với chu kỳ kinh doanh và vận hành của từng ngành. Việc hiểu đúng “nhịp” này giúp cả người lao động lẫn doanh nghiệp chủ động hơn thay vì chạy theo cảm tính.
Kỹ năng quan trọng hơn bằng cấp, nhưng không đơn giản
Một điểm nổi bật khác là sự dịch chuyển từ “bằng cấp” sang “kỹ năng”. Nhưng không phải kỹ năng nào cũng có giá trị như nhau.
Trong hầu hết các ngành, kỹ năng như quản lý dự án, phát triển kinh doanh và lãnh đạo nhóm xuất hiện rất thường xuyên. Đây là những kỹ năng mang tính “liên ngành”, có thể áp dụng ở nhiều vị trí khác nhau.
Ở phía chuyên môn, phân tích dữ liệu nổi lên như một kỹ năng quan trọng, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ, marketing và tài chính. Điều này phản ánh một thực tế: dữ liệu đang trở thành trung tâm của mọi quyết định.
Tuy nhiên, việc chạy theo chứng chỉ cũng tiềm ẩn rủi ro. Trong giai đoạn biến động, nhiều người lao động học nhanh, học nhiều nhưng thiếu nền tảng. Điều này có thể giúp họ thích nghi ngắn hạn, nhưng chưa chắc tạo ra lợi thế dài hạn.
AI đang thay đổi luật chơi nhanh hơn dự đoán
Nếu có một yếu tố đang “tăng tốc” mọi xu hướng, đó chính là trí tuệ nhân tạo.
AI không chỉ làm tăng nhu cầu với các ngành công nghệ, mà còn thay đổi cách doanh nghiệp đánh giá ứng viên. Khả năng sử dụng công nghệ, học nhanh và thích nghi trở thành tiêu chí quan trọng hơn cả kinh nghiệm thuần túy.
Quan trọng hơn, AI không chỉ thay thế công việc mà còn “tái thiết kế” công việc. Một vị trí ngày hôm nay có thể mang bản chất hoàn toàn khác sau vài năm.
Điều này buộc người lao động phải liên tục cập nhật. Khái niệm “học một lần, làm cả đời” gần như không còn phù hợp.
Dữ liệu không chỉ để nhìn, mà để định hướng
Dữ liệu từ LinkedIn cho thấy một thị trường lao động đang dịch chuyển mạnh mẽ, nhưng cũng đầy cơ hội.
Công nghệ và kỹ năng số sẽ tiếp tục là trục chính. Nhưng quan trọng hơn, khả năng thích nghi và học liên tục mới là “tài sản” bền vững nhất.
Nếu nhìn những con số này như một bản đồ, thì điều quan trọng không phải là ngành nào đang “hot”, mà là mình đang đứng ở đâu trên bản đồ đó — và sẽ đi theo hướng nào trong 5–10 năm tới.
