Bước ngoặt chính sách với Nghị quyết 05
Ngày 9/9/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết 05, chính thức khởi động giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong 5 năm.
Lần đầu tiên, tài sản số được đặt vào lộ trình nghiên cứu và quản lý có chủ đích, bao gồm:
- Phát hành tài sản mã hóa
- Tổ chức thị trường giao dịch
- Cung cấp dịch vụ trung gian (lưu ký, môi giới, vận hành sàn)
Động thái này diễn ra khi Việt Nam đã trở thành một trong những điểm nóng giao dịch crypto toàn cầu, nhưng phần lớn dòng tiền vẫn chảy qua các nền tảng nước ngoài như Binance hay Bybit.
100 tỷ USD “vô chủ quản”: Rủi ro lớn hơn biến động giá
Theo các chuyên gia từ RMIT University Vietnam, rủi ro lớn nhất của thị trường hiện nay không nằm ở việc giá tăng – giảm, mà ở khoảng trống quản lý.
TS Đoàn Bảo Huy nhận định, khi thiếu khung pháp lý bảo vệ nhà đầu tư:
- Tranh chấp sập sàn, hack tài khoản rất khó xử lý
- Quá trình khiếu nại kéo dài
- Niềm tin thị trường bị xói mòn
TS Nguyễn Nhật Minh chỉ ra 4 lớp rủi ro chính:
1. Rủi ro mất tài sản
Thiếu chuẩn tách bạch tài sản khách hàng, thiếu kiểm toán độc lập, dễ dẫn tới thiệt hại diện rộng nếu xảy ra hack.
2. Rủi ro lừa đảo và thao túng
Không có chuẩn niêm yết và công bố thông tin rõ ràng tạo điều kiện cho token rác, mô hình bơm – xả.
3. Rủi ro rửa tiền
Thiếu cơ chế định danh và giám sát khiến dòng tiền bất hợp pháp khó kiểm soát, ảnh hưởng tới uy tín tài chính quốc gia.
4. Rủi ro chính sách và thất thu thuế
Hoạt động ngoài khuôn khổ khiến Nhà nước thất thu, còn người dân chịu thiệt khi xảy ra sự cố.
Ngân hàng và công ty chứng khoán nhập cuộc
Sau khi Nghị quyết 05 ban hành, nhiều định chế tài chính trong nước nhanh chóng tham gia lĩnh vực tài sản số như:
- Techcombank
- VPBank
- HDBank
- SSI
Một số công ty đăng ký vốn điều lệ lên tới 10.000 tỷ đồng – mức cao hơn vốn tối thiểu của ngân hàng thương mại – nhằm đáp ứng yêu cầu quản trị rủi ro và đảm bảo năng lực tài chính.
Những điểm then chốt của mô hình thí điểm
Nghị quyết 05 đặt ra nhiều nguyên tắc quan trọng:
- Giao dịch tài sản số phải thực hiện bằng VND
- Yêu cầu định danh nhà đầu tư (KYC)
- Tuân thủ chuẩn phòng chống rửa tiền theo thông lệ quốc tế (FATF)
- Thiết lập tổ chức trung gian được cấp phép chính thức
Theo các chuyên gia, đây là bước xóa bỏ “vùng xám pháp lý” và tạo nền tảng cho hạ tầng giao dịch – lưu ký đạt chuẩn.
Đáng chú ý, nghị quyết cũng đặt mốc xử lý các giao dịch ngoài hệ thống, tạo động lực để dòng tiền chuyển dần về các nền tảng được cấp phép trong nước.
Tham vọng trở thành trung tâm tài sản số
Việt Nam được đánh giá có lợi thế về:
- Quy mô người dùng lớn
- Cộng đồng công nghệ mạnh
- Chi phí vận hành cạnh tranh
Tuy nhiên, để trở thành trung tâm tài sản số như Singapore hay UAE, theo TS Nguyễn Nhật Minh, cần hội đủ 3 yếu tố:
- Khung pháp lý ổn định, rõ ràng
- Hạ tầng trung gian đạt chuẩn quốc tế
- Cơ chế kết nối ngân hàng – tuân thủ AML minh bạch
Nếu “luật chơi” chưa đủ rõ, dòng vốn dài hạn và doanh nghiệp lớn vẫn sẽ dè dặt.
Con đường phía trước: An toàn trước, mở rộng sau
Các chuyên gia khuyến nghị Việt Nam không nên mở rộng quá nhanh. Thay vào đó:
- Ưu tiên chuẩn hóa dịch vụ lưu ký và bảo mật tài sản
- Xây dựng hệ thống định danh và giám sát giao dịch hiệu quả
- Thí điểm stablecoin trong phạm vi kiểm soát
Một thị trường không bảo vệ được tài sản người dùng sẽ khó phát triển bền vững, dù quy mô giao dịch có lớn đến đâu.
Từ “điểm nóng giao dịch” đến không gian tài chính số có trách nhiệm
Với quy mô hơn 100 tỷ USD mỗi năm, thị trường tiền số Việt Nam không còn là lĩnh vực bên lề. Nghị quyết 05 đánh dấu bước chuyển từ trạng thái “vô chủ quản” sang quản trị có định hướng.
Thách thức lớn nhất không nằm ở việc hợp pháp hóa tài sản mã hóa, mà ở cách triển khai để đảm bảo minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư và duy trì ổn định hệ thống tài chính.
Nếu thực thi hiệu quả, giai đoạn thí điểm 5 năm tới có thể đặt nền móng cho một hệ sinh thái tài sản số chính thức – nơi dòng tiền hàng trăm tỷ USD được quản lý, giám sát và đóng góp tích cực cho nền kinh tế.
