Từ “giấc mơ 16 tuổi” đến lựa chọn trì hoãn
Theo dữ liệu từ Federal Highway Administration (FHWA), năm 1983, khoảng 50% thanh thiếu niên Mỹ ở tuổi 16 đã có bằng lái xe. Đến năm 2022, con số này giảm còn khoảng 25%.
Việc sở hữu bằng lái – từng gắn với sự tự do và độc lập – giờ không còn là ưu tiên hàng đầu.
Chia sẻ với Business Insider, nhiều phụ huynh cho biết họ vẫn phải làm “tài xế riêng” cho con đã đến tuổi trưởng thành. Một số gia đình thậm chí phải phân công đưa đón bằng cách… oẳn tù tì.
Không muốn lái xe, hay sợ lái xe?
Christina Mott (46 tuổi, California) mong con trai 16 tuổi sớm thi bằng lái để có thể tự di chuyển. Tuy nhiên, sau một lần mắc lỗi vượt đèn đỏ khi học lái, cậu bé hoảng sợ và quyết định hoãn kế hoạch vô thời hạn.
Tình huống này không hiếm.
Một nghiên cứu năm 2025 của hệ thống y tế Mass General Brigham cho thấy tài xế tuổi teen dành khoảng 21% thời gian lái xe để nhìn vào điện thoại. Hơn 1/4 số lần liếc nhìn kéo dài trên 2 giây – đủ để tăng đáng kể nguy cơ tai nạn.
Lo ngại về an toàn, áp lực giao thông và sự thiếu tự tin khiến nhiều bạn trẻ e ngại việc cầm vô lăng.
Uber, Lyft và sự thay đổi tư duy độc lập
Sự phát triển của các ứng dụng gọi xe như Uber và Lyft góp phần làm thay đổi quan niệm về việc phải biết lái xe mới là người trưởng thành.
Ngày nay, chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, việc di chuyển trở nên dễ dàng. Nhiều thanh thiếu niên chọn đặt xe đi học thêm, đi làm bán thời gian hoặc tham gia hoạt động ngoại khóa thay vì tự lái.
Jeffrey Jensen Arnett, giáo sư tâm lý học tại Clark University, cho rằng xu hướng trì hoãn thi bằng lái phản ánh những thay đổi sâu rộng hơn của Gen Z: họ hẹn hò muộn hơn, ra ngoài ít hơn và dành nhiều thời gian tương tác trực tuyến.
Khi phần lớn hoạt động – từ mua sắm đến kết nối xã hội – đều có thể thực hiện qua mạng, nhu cầu di chuyển cá nhân giảm đi đáng kể.
Áp lực chi phí và rào cản pháp lý
Bên cạnh yếu tố tâm lý và công nghệ, tài chính cũng là một nguyên nhân lớn.
- Giá xe cũ tăng cao trong vài năm gần đây
- Phí bảo hiểm cho tài xế trẻ ở mức đắt đỏ
- Lớp dạy lái miễn phí tại trường công gần như biến mất
Tại một số bang, chi phí khóa học lái xe chính quy có thể lên tới 700 USD.
Ngoài ra, luật giao thông tại nhiều bang như California, New Jersey hay Massachusetts cũng giới hạn số hành khách mà tài xế tuổi teen được chở trong thời gian đầu, khiến việc có bằng lái chưa đồng nghĩa với sự tự do hoàn toàn.
Hệ quả của việc không biết lái xe
Dù xu hướng trì hoãn gia tăng, thực tế tại Mỹ cho thấy:
- Hơn 90% hộ gia đình có ít nhất một ôtô
- Khoảng 87% người dân lái xe mỗi ngày
Ở ngoài các đô thị lớn có giao thông công cộng phát triển, việc không biết lái xe có thể giới hạn cơ hội học tập và việc làm.
Alma Benitez (24 tuổi) cho biết cô chỉ lấy bằng khi 21 tuổi vì trước đó phụ thuộc hoàn toàn vào xe buýt. Hiện cô xây dựng kênh TikTok chia sẻ kinh nghiệm cơ bản cho người mới lái – từ cách đổ xăng đến xử lý các tình huống rẽ phức tạp.
Nhiều bình luận đến từ những người cuối độ tuổi 20, cho thấy việc học lái muộn không còn là trường hợp hiếm.
Khi vô lăng không còn là biểu tượng trưởng thành
Trong nhiều thập kỷ, bằng lái xe là dấu mốc quan trọng của tuổi teen Mỹ. Nhưng với Gen Z, sự tự lập được định nghĩa lại:
- Có thể làm việc từ xa
- Có thể gọi xe bất cứ lúc nào
- Có thể kết nối xã hội mà không cần rời khỏi nhà
Việc trì hoãn thi bằng lái không đơn thuần là “lười”. Đó là kết quả của thay đổi kinh tế, công nghệ và văn hóa.
Tuy nhiên, tại một quốc gia mà ôtô vẫn là phương tiện chủ đạo, câu hỏi đặt ra là: liệu xu hướng này sẽ tiếp tục, hay thế hệ trẻ rồi cũng sẽ quay lại với vô lăng khi bước vào những giai đoạn ổn định hơn của cuộc sống?
