Bỏ nghề giáo để bước vào ngành đặc biệt
Lisa Liu từng là giáo viên tại Heze, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Công việc ổn định nhưng áp lực kéo dài khiến cô thường xuyên khàn giọng và rơi vào trạng thái kiệt sức.
Tháng 7/2023, Liu quyết định nghỉ việc. Một buổi phỏng vấn tình cờ đã đưa cô đến với lĩnh vực bán quan tài xuất khẩu, chủ yếu phục vụ thị trường châu Âu, đặc biệt là Italy.
Ban đầu, bản thân cô cũng mang tâm lý e ngại. Ở Trung Quốc, cái chết vẫn là chủ đề nhạy cảm. Nhiều gia đình tránh nhắc đến quan tài vì lo ngại xui rủi. Tuy nhiên, chuyến tham quan nhà máy sản xuất đã thay đổi hoàn toàn góc nhìn của Liu.
Tại đây, cô chứng kiến quy trình sản xuất chuyên nghiệp từ cắt gỗ, chạm trổ đến lắp ráp. Với công nhân, quan tài chỉ là sản phẩm gỗ được gia công tinh xảo. Sự bình thản ấy giúp Liu dần vượt qua rào cản tâm lý ban đầu.
Heze – Thủ phủ sản xuất quan tài xuất khẩu
Heze, thuộc tỉnh Sơn Đông, hiện là một trong những trung tâm sản xuất quan tài lớn của Trung Quốc. Khu vực này sở hữu khoảng 3 triệu cây ngô đồng, loại gỗ nhẹ, vân đẹp và dễ bắt lửa, rất phù hợp với nhu cầu thị trường Italy.
Khác với quan tài truyền thống tại Trung Quốc thường nặng và sẫm màu, sản phẩm xuất khẩu sang Italy có đặc điểm nhẹ, màu sáng và thường được trang trí họa tiết tôn giáo.
Một khác biệt đáng chú ý là tập tục mai táng. Tại Trung Quốc, thi thể được hỏa táng nhưng quan tài không đưa vào lò thiêu. Trong khi đó, tại Italy, cả quan tài và thi thể đều được hỏa táng cùng nhau. Điều này khiến yêu cầu về vật liệu và trọng lượng có sự khác biệt đáng kể.
Nhờ lợi thế nguồn gỗ và chi phí sản xuất thấp, giá quan tài tại Heze chỉ dao động 90 đến 150 USD mỗi chiếc. Trong khi đó, sản phẩm tương tự tại châu Âu có giá từ 1100 đến 2100 USD.
Doanh thu 6 triệu USD mỗi năm
Nhà máy nơi Lisa Liu làm việc xuất khẩu khoảng 40000 quan tài mỗi năm. Doanh thu đạt gần 40 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 6 triệu USD.
Dù đối mặt với biến động chính sách từ Liên minh châu Âu và chi phí vận chuyển tăng cao, Liu vẫn tin ngành này còn nhiều tiềm năng.
Theo cô, nhu cầu là điều không thể biến mất. Con người qua đời mỗi ngày và sớm hay muộn ai cũng cần đến dịch vụ tang lễ.
Câu nói ấy phản ánh tính bền vững đặc thù của ngành. Đây không phải lĩnh vực tăng trưởng theo chu kỳ tiêu dùng thông thường, mà gắn với quy luật tự nhiên của đời sống.
Mắt xích trong chuỗi cung ứng tang lễ toàn cầu
Không chỉ Heze, nhiều địa phương khác tại Trung Quốc cũng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng ngành tang lễ.
Tại làng Mibeizhuang tỉnh Hà Bắc, người dân sản xuất đa dạng sản phẩm như quần áo mai táng, vòng hoa, túi đựng thi thể và tiền giấy sinh thái. Các sản phẩm này được bán qua thương mại điện tử tới Đông Nam Á, châu Âu và Mỹ.
Một xấp tiền giấy có giá bán 15 USD tại thị trường nước ngoài, trong khi giá trong nước chưa tới 2 USD.
Theo China News Weekly, năm 2020 ngành sản xuất đồ tang lễ tại Mibeizhuang đạt giá trị hơn 1 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 145 triệu USD.
Tại Huian tỉnh Phúc Kiến, nơi nổi tiếng về đá granite, hoạt động xuất khẩu bia mộ sang Nhật Bản đạt gần 2 tỷ nhân dân tệ mỗi năm theo nền tảng công nghệ 36Kr.
Những con số này cho thấy ngành tang lễ không chỉ là dịch vụ nội địa mà đã trở thành lĩnh vực xuất khẩu quy mô lớn.
Sự thay đổi trong cách nhìn về cái chết
Dù truyền thống Trung Quốc vẫn xem cái chết là điều nên tránh nhắc đến, thái độ xã hội đang dần thay đổi.
Theo các nhà xã hội học, thế hệ trẻ có xu hướng tiếp cận chủ đề sinh tử cởi mở hơn.
Yang Lei, phó giáo sư xã hội học tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hoa Trung, cho rằng công chúng đang có sự dịch chuyển hợp lý khi nhìn nhận cái chết bớt huyền bí hơn trước.
Đầu năm 2023, nữ quản lý truyền thông Yang Tianzhen tổ chức tang lễ cho chính mình như một sự kiện chiêm nghiệm cuộc đời. Một KOL khác tổ chức lễ tưởng niệm với thiết kế quan tài như tàu vũ trụ.
Tại Thượng Hải, trung tâm trải nghiệm mô phỏng quá trình qua đời và tái sinh thu hút sự quan tâm của giới trẻ. Một số quán cà phê cũng tổ chức không gian trò chuyện về chủ đề sinh tử.
Trên mạng xã hội, các nội dung như viết di chúc từ năm 20 tuổi hay chụp ảnh cáo phó thu hút hàng triệu lượt thảo luận.
Theo chuyên gia Luo Yan, sự cởi mở này phản ánh mong muốn tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống trong bối cảnh các ràng buộc truyền thống đang thay đổi.
Từ điều kiêng kỵ đến cơ hội kinh doanh
Câu chuyện của Lisa Liu cho thấy một nghịch lý thú vị. Trong khi nhiều người vẫn né tránh nhắc đến cái chết, ngành sản xuất và kinh doanh phục vụ tang lễ lại tăng trưởng mạnh.
Chính rào cản văn hóa từng khiến lĩnh vực này bị xem là nhạy cảm lại trở thành lợi thế cạnh tranh cho những người dám bước vào.
Với Liu, quyết định rời bỏ nghề giáo không chỉ là thay đổi công việc mà còn là bước ngoặt tư duy.
Từ một chủ đề bị xem là xui rủi, cô nhìn thấy cơ hội xây dựng sự nghiệp bền vững và đạt doanh thu hàng triệu USD mỗi năm.
Câu chuyện này không chỉ nói về kinh doanh quan tài. Nó còn phản ánh sự chuyển dịch của xã hội hiện đại trong cách đối diện với điều tất yếu của đời sống, đồng thời mở ra một góc nhìn mới về ngành tang lễ Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
