Bức tranh tổng thể: Khởi động nhanh, con số không hề nhỏ
Việc một trung tâm tài chính còn trong giai đoạn thử nghiệm đã thu hút hơn 9 tỷ USD là tín hiệu mang tính biểu tượng mạnh. Nó cho thấy ba điều.
Thứ nhất, nhu cầu về một “đầu mối tài chính” có cấu trúc mới tại Việt Nam là có thật. Nền kinh tế đang bước vào giai đoạn cần vốn lớn cho hạ tầng, logistics, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Những lĩnh vực này đòi hỏi các công cụ tài chính phức tạp hơn vay vốn truyền thống.
Thứ hai, TP HCM vẫn giữ vai trò cửa ngõ tài chính – thương mại của cả nước. Việc đặt trung tâm tại đây giúp tận dụng hệ sinh thái ngân hàng, doanh nghiệp, quỹ đầu tư, công ty công nghệ đã hình thành nhiều năm.
Thứ ba, cách tiếp cận theo mô hình hệ sinh thái thành viên ngay từ đầu đã tạo lực hút sớm, thay vì chờ xây dựng hạ tầng xong mới tìm đối tác.
Hơn 9 tỷ USD đến từ đâu?
Con số hơn 9 tỷ USD không dồn vào một mảng duy nhất, mà phân bổ theo nhiều cấu phần chiến lược.
Trung tâm tài chính hàng không: 6,1 tỷ USD vốn cam kết
Đây là cấu phần có quy mô lớn nhất trong giai đoạn đầu. Tài chính hàng không không chỉ đơn thuần là cho vay mua máy bay, mà bao gồm leasing (thuê tài chính), bảo hiểm, quản trị rủi ro đội bay và tài trợ chuỗi dịch vụ liên quan.
Trong bối cảnh khu vực châu Á – Thái Bình Dương phục hồi hàng không mạnh sau dịch, nhu cầu đội bay, logistics hàng không và dịch vụ tài chính đi kèm tăng nhanh. Việc hình thành một “điểm tập trung” cho dòng vốn hàng không giúp Việt Nam chen chân vào chuỗi giá trị vốn trước đây chủ yếu xoay quanh Singapore, Hong Kong hay các trung tâm tài chính phương Tây.
2 tỷ USD cho hạ tầng dữ liệu đô thị thông minh
Phần vốn này hướng tới các chương trình hạ tầng dữ liệu, nền tảng số và tài chính phục vụ đô thị thông minh. Đây là nhóm tài sản mới, nơi tài chính gắn chặt với công nghệ, dữ liệu và quản trị đô thị.
Khi thành phố số hóa dịch vụ công, giao thông, năng lượng, quản lý dân cư, nhu cầu vốn cho trung tâm dữ liệu, hạ tầng cloud, an ninh mạng… tăng mạnh. VIFC-HCMC đóng vai trò trung gian tài chính để huy động và phân bổ vốn cho các dự án dạng này.
1 tỷ USD cho kinh tế on-chain
Quỹ hướng tới kinh tế on-chain tập trung vào blockchain, token hóa tài sản và mô hình tài chính số thế hệ mới. Đây là tín hiệu cho thấy trung tâm tài chính này không chỉ đi theo mô hình truyền thống, mà muốn chạm vào những cấu trúc tài chính của tương lai.
Việc đưa tài sản lên nền tảng số, giao dịch xuyên biên giới, thanh toán nhanh và minh bạch hơn là xu hướng toàn cầu. Tuy nhiên, mảng này cũng đòi hỏi khung pháp lý và quản trị rủi ro rất chặt, nên cách triển khai sẽ là bài kiểm tra quan trọng với VIFC-HCMC.
Trung tâm tài chính hàng hải và logistics
Song song hàng không, tài chính hàng hải gắn với thương mại quốc tế, vận tải biển và tài trợ chuỗi cung ứng. Việt Nam là nền kinh tế xuất khẩu lớn, nên tài chính gắn với logistics biển là mảnh ghép tự nhiên.
Vai trò chiến lược theo định hướng Chính phủ
Tại lễ ra mắt, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh việc xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế là yêu cầu thực tiễn và bước đi chiến lược. Mục tiêu không chỉ là hút vốn, mà còn là nâng vị thế từ “người tiếp nhận vốn” sang tham gia kiến tạo thị trường.
Điểm đáng chú ý là dòng vốn được định hướng vào các lĩnh vực ưu tiên như hạ tầng chiến lược, công nghiệp nền tảng, logistics, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Nghĩa là tài chính không tách rời nền kinh tế thực, mà đóng vai trò công cụ để thúc đẩy các trụ cột tăng trưởng dài hạn.
Mô hình “một trung tâm, hai điểm đến”
Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam được thiết kế theo mô hình một trung tâm với hai địa điểm là TP HCM và Đà Nẵng. TP HCM giữ vai trò đầu tàu tài chính – thương mại, còn Đà Nẵng có thể phát triển các cấu phần bổ trợ gắn với logistics, công nghệ và dịch vụ.
Cách bố trí này giúp phân bổ chức năng, giảm áp lực tập trung quá mức vào một đô thị, đồng thời tạo không gian thử nghiệm chính sách linh hoạt hơn.
Hệ sinh thái thành viên: Chìa khóa tạo lực hút ban đầu
VIFC-HCMC có sự tham gia của các thành viên sáng lập như Sovico, MB, TPBank, SHB, Sơn Kim Capital, VinaCapital và Nasdaq. Bên cạnh đó là các thành viên chiến lược như Nam Á Bank, Công ty đầu tư tài chính Nhà nước TP HCM, Đại học Kinh tế TP HCM, liên minh kinh tế on-chain, Gemadept, TikTok.
Điểm quan trọng không nằm ở tên gọi, mà ở việc mỗi thành viên mang theo hệ sinh thái khách hàng, sản phẩm, đối tác và kinh nghiệm vận hành. Nhờ vậy, trung tâm không khởi động từ con số 0, mà “kích hoạt” mạng lưới sẵn có, tạo thanh khoản và dòng giao dịch ngay từ đầu.
Thách thức phía trước: Con số lớn mới chỉ là bước đầu
Hơn 9 tỷ USD sau một tháng là tín hiệu tích cực, nhưng để trở thành trung tâm tài chính đúng nghĩa, VIFC-HCMC còn phải vượt qua nhiều thử thách.
Thể chế và cơ chế phải đủ cạnh tranh so với các trung tâm khác. Mô hình vận hành cần linh hoạt, minh bạch và kiểm soát rủi ro tốt. Quan trọng hơn, các dòng vốn cam kết phải được chuyển hóa thành dự án thực, giao dịch thực và giá trị thực cho nền kinh tế.
Nếu làm được điều đó, TP HCM không chỉ có thêm một “tòa nhà tài chính”, mà có thể dần hình thành một đầu mối phân bổ vốn tầm khu vực. Và con số 9 tỷ USD ban đầu sẽ chỉ là bước khởi động cho một hành trình dài hơn nhiều.
